• Font size:
  • Decrease
  • Reset
  • Increase

“Hẳn Chúa có chút hài hước nào đó để làm một cái gì đó với một người như tôi!”

Đức Giám mục Morerod: “Hẳn Chúa có chút hài hước nào đó để làm một cái gì đó với một người như tôi!”

giammuc1

Giám mục Charles Morerod, giáo phận Lausanne, Geneva và Fribourg, Thụy Sĩ, 60 tuổi và mười năm làm giám mục | © Bernard Hallet

60 tuổi và 10 năm làm giám mục, như thế là 70… hoặc 50 chuyện cười tiêu biểu cho giám mục Charles Morerod. Với nét hài hước đặc trưng của mình, giám mục của Lausanne, Geneva và Fribourg không quá xem trọng hai lễ kỷ niệm ngài sẽ tổ chức ngày 11 tháng 12 năm 2021.

“Tôi luôn nghĩ, hẳn Chúa phải có chuyện hài hước nào đó để ráng làm một cái gì đó với một người như tôi!” Giọng điệu hài hước đậm nét ngay từ đầu, giám mục Charles Morerod không quá xem trọng mình, dù cho chức vụ giám mục của ngài.

Buổi gặp ở phòng khách tòa giám mục trên chiếc ghế sofa “chân gà” kê trước bức tường màu vàng tươi. Đằng sau chiếc đầu hói, cặp kính cận nhỏ và dáng thiếu niên không chút mặc cảm, giám mục Charles Morerod là người rất nhanh trí, có thể bật cười sảng khoái rồi nhảy qua trả lời những câu hỏi hóc búa nhất, chỉ dè sẻn khi bộc lộ cảm xúc riêng của ngài.

“Điểm khởi đầu là cuộc gặp với một người: Chúa Kitô”

Theo cha, công việc đầu tiên của một giám mục dứt khoát phải là rao giảng Tin Mừng.

Tổng giám mục Charles Morerod: Tôi thường để ý, rất nhiều người không liên kết Giáo hội với Chúa Kitô. Ngay cả khi chúng ta hỏi các tín hữu, đối với họ chữ kitô có nghĩa là gì, chỉ có một tỷ lệ nhỏ nói một cách tự nhiên, đó là liên kết với Chúa Kitô. Tôi thường trích dẫn lời hồng y Charles Journet (1891-1975), người lấy cảm hứng từ giám mục Bossuet (1627-1704), rằng “Giáo hội là Tin Mừng  tiếp tục”.

Nếu khi nghĩ đến Giáo hội, mọi người nghĩ trước hết là các chuẩn mực đạo đức, thì điểm khởi đầu này là sai. Như Đức Bênêđictô XVI đã nhiều lần nói, điểm khởi đầu là cuộc gặp gỡ với một người: Chúa Kitô. Điều này càng đúng hơn khi nói về mặt đạo đức, chúng ta đã đánh mất uy tín của mình, đặc biệt do các vụ lạm dụng. Khuôn mẫu của đời sống kitô là Chúa Giêsu-Kitô, chứ không phải các giám mục, các linh mục. Chúng tôi cố gắng đặt mình vào để phục vụ Ngài, và dù ít dù nhiều, chúng tôi cũng đã làm tốt.

Công việc của cha trước hết là gặp gỡ.

Tôi thích gặp gỡ mọi người. Tôi muốn ở bên ngoài với mọi người hơn là ngồi trong văn phòng. Trong thời kỳ covid, nhiều cuộc gặp gỡ là không thể, nhưng may mắn điều này đã thay đổi nhiều. Chức vụ của tôi liên quan đến việc tiếp xúc với nhiều người, không nhất thiết là giáo dân. Nếu đây là những người đã đau khổ vì Giáo hội, không hẳn chỉ trong trường hợp bị lạm dụng tình dục, thì cuộc gặp gỡ có thể đau lòng.

giammuc2

Fribourg ngày 19 tháng 11 năm 2021. Giám mục Charles Morerod, giáo phận Lausanne, Geneva và Fribourg | © Bernard Hallet

Các kinh nghiệm rất đa dạng

Vì Covid, tôi đã phải xem lại cách di chuyển của tôi. Trước đây, tôi tiết kiệm được nhiều khi mua vé mùa hạng nhất và tôi thường dùng để đi công việc. Bây giờ vì ít đi nên tôi mua vé hạng nhì và gặp nhiều người hơn và giúp tôi có nhiều cuộc trò chuyện bất ngờ. Một số nhận ra tôi, nhưng không phải tất cả đều biết.

“Một nơi đã thực sự đánh động tôi là chất lượng các cuộc gặp ở nhà tù”

Các tù nhân nói chuyện gì với cha?

Đơn thuần họ chỉ nói về cuộc sống của họ, không nhất thiết phải nói đến quan hệ của họ với Giáo hội. Nhưng tôi tự hỏi, tôi có ở trong lăng kính méo mó không. Nhiều người đặt ra các câu hỏi cơ bản và đại dịch đã tạo những bất ổn mới cho tương lai. Có thể chúng ta không nhận thấy hoặc muốn quên nó, nhưng câu hỏi này vẫn được đặt ra. Vì thế mọi người nói với tôi về chuyện này.

Đôi khi câu chuyện có những bất ngờ. Một hôm, tôi đang đi qua một ga xe lửa và như nhiều người, tôi kiểm tin nhắn trên điện thoại di động và phá lên cười. Khi đó người đàn ông đứng bên cạnh tôi nói: “Chắc là tin vui!” Và ngay lập tức, chúng tôi nói chuyện một lúc.

Một nơi khác đã thực sự đánh động tôi là chất lượng các cuộc gặp ở nhà tù. Các tù nhân “buộc” phải suy nghĩ về những câu hỏi cơ bản. Tình trạng của họ buộc họ không “trốn” câu hỏi này. Bây giờ tôi hiểu lời Chúa Giêsu: “Ta bị tù và con đã đến thăm”. Chúng ta có thể nhận rất nhiều và học rất nhiều ở họ.

Là tu sĩ Dòng Đa Minh, cha đã thành giám mục như thế nào?

Khi sống trong cộng đoàn, thường thường chúng tôi sống một mình. Thật kỳ lạ, một trong những điều mà tôi nhớ nhất khi làm giám mục là những bãi biển vắng vẻ và tĩnh lặng này. Đời sống giám mục “ồn ào hơn” nhưng tôi không phàn nàn về chuyện này. Tôi trở thành người của công chúng.

Nhiều người tìm cách liên lạc với giám mục. Và họ thường cảm thấy mình được ưu tiên. Điều đó không hoàn toàn sai, vì mỗi người là duy nhất, nhưng với tôi, nó mang một gánh nặng nào đó khi quá được xin gặp.

Cha thường nhắc đến những năm hạnh phúc khi cha làm giáo sư ở Rôma trước khi là giám mục. Bây giờ cha nghĩ gì về chuyện này?

Tôi thấy cuộc sống của tôi ngày càng ít vô tư hơn. Nhưng những năm trước khi là giám mục cũng có phần khó khăn của nó. Công việc của tôi khá phức tạp, có những lúc phải đặt lại vấn đề. Việc trở thành giám mục không phải là điều dễ dàng, nhưng lại thú vị là ở thời điểm mà xã hội và Giáo hội đang có quá nhiều thay đổi. Không phải là chuyện thông lệ! Một cuộc sống hoàn toàn đi đúng hướng và đi tới một mình không làm tôi hứng thú mấy.

“Đối với một số người, mối quan hệ ‘anh em’ là giúp mình dễ nói chuyện, nhưng với một số người khác thì tôi không tỏ ra mình là người cha cho đủ”.

Một số người nói cha xa cách và không dễ đến gần.

Đôi khi cũng đúng, nhưng thường thường, họ không thử liên lạc với tôi. Tôi ngạc nhiên nhận được nhiều tin nhắn của các linh mục và những người khác nhân dịp khóa học ba ngày mà chúng tôi vừa có với các thừa tác vụ của bang Fribourg. Cũng không hiếm linh mục nói với tôi: “Đây là lần đầu tiên tôi gặp giám mục của tôi sau 50 năm linh mục của tôi”. Có thể điều này không hoàn toàn đúng,  nhưng họ đã trải nghiệm như thế. Và tôi phải xem trọng điều này.

Giám mục là người cha hay người anh em của linh mục của mình?

Đây là câu hỏi hay. Thật ra khi được đào tạo thành tu sĩ, tôi được dạy phải xem người khác như anh em, nhưng không nhất thiết các linh mục phải nhìn như thế với giám mục của mình. Một số người xem như thế là dễ dàng cho đối thoại, một số người thì cho là bị bóp méo trong quan hệ. Với một số người, mối quan hệ ‘anh em’ là giúp mình dễ nói chuyện, nhưng với một số người khác thì tôi không tỏ ra mình là người cha cho đủ. Các giáo dân cũng nói với tôi như vậy.

giammuc3

Fribourg ngày 19 tháng 11 năm 2021. Giám mục Charles Morerod, giáo phận Lausanne, Geneva và Fribourg | © Bernard Hallet

Có phải đây là một nguy cơ lệch lạc đi theo chủ nghĩa giáo quyền mà Đức Phanxicô thường tố cáo không?

Chỉ đơn giản là tố cáo chủ nghĩa giáo quyền thì chưa đủ. Còn có một văn hóa nội tại sâu đậm trong Giáo hội được in dấu bằng đức tin phát xuất từ tình phụ tử thiêng liêng và từ Bí tích Thánh Thể. Linh mục có một kinh nghiệm đặc biệt khá sớm, khi họ gặp mọi người, ngay cả bên ngoài nhà thờ, những người biết họ nhưng họ lại không biết những người này. Khi cử hành thánh lễ, người linh mục có một vị trí đặc biệt đối với cộng đồng. Điều này bao gồm các yếu tố tích cực lẫn tiêu cực.

Đôi khi giám mục phải đóng vai trò như một thẩm phán xử phạt.

Tôi sẽ sẵn sàng bỏ qua. Nhưng tôi phải nghĩ đến toàn thể cộng đoàn Giáo hội. Chúng ta phải luôn ý thức tác động của mình trên người khác. Tôi buộc phải làm.

Cuộc khủng hoảng của những vụ lạm dụng đã đặt vấn đề phân chia quyền lực trong Giáo hội lên hàng đầu.

Sự tập trung ba quyền, hành pháp, lập pháp và tư pháp trong hiến pháp Giáo hội dựa trên giám mục và giáo hoàng, đây là vấn đề đáng bàn cãi, và cũng là chủ đề cần được suy ngẫm sâu xa. Nếu chúng ta có thể tạo ra những thực thể khác, như thế sẽ làm nhẹ gánh cho các giám mục. Sự cần thiết phải trừng phạt vẫn còn, dù đôi khi có vẻ khắc khe với con người. Chắc chắn chúng ta có thể tổ chức “quyền lực” trong các giáo phận một cách khác. Chúng tôi đã ý thức rất rõ điều này với các vụ lạm dụng tình dục.

Cha có thấy có cách nào để khôi phục lại uy tín cho Giáo hội không?

Chúng ta phải tìm ra một cái gì đó tốt hơn, lòng tin không chỉ dựa trên những tiêu chuẩn thông thường. Nhiều người giữ một mong chờ rất mạnh vào Giáo hội, và sự thất vọng, cùng tai tiếng ở cùng tầm với những mong chờ này. Chúa Giêsu rất nghiêm khắc với những vi phạm đối với người nhỏ bé – và thuật ngữ này không chỉ áp dụng cho trẻ em. Tôi không thể không nghĩ điều này đặt ra vấn đề cho sự tồn tại của Giáo hội.

“Chúng ta không thể xây dựng một cấu trúc theo mô hình được xác định rõ ràng như khi chúng ta ráp Lego.”

Vậy thì làm sao để khôi phục lại lòng tin?

Cách đây hai ngày một linh mục nói với tôi: “Ồ, cha biết đó, con phải xóa mình đi để người khác có thể sống.” Điều này rất sâu. Đó là cách người kitô đến với người khác. Điều này không dễ dàng gì khi là giám mục, người đặc biệt phải có mặt. Linh mục hoặc giám mục phải để Chúa Kitô hiển hiện. Không phải tôi, hay chúng tôi, mà người khác phải quan tâm.

Như thế, đó là thái độ hơn là cấu trúc.

Các cấu trúc ở đó để giúp đỡ, nhưng chúng vẫn luôn là những công trình để xây dựng của con người. Trong thông điệp về hy vọng của Đức Bênêđictô XVI, ngài nói, nếu ai đó nghĩ rằng họ có thể tìm thấy những cấu trúc bảo đảm hạnh phúc chắc chắn cho một xã hội, thì người đó đã không hiểu con người và bỏ qua tầm quan trọng của tự do.

Chúng ta không thể xây dựng một cấu trúc theo mô hình được xác định rõ ràng như khi chúng ta ráp Lego. Kể cả trong Giáo hội.  Tôi không muốn nói, cải cách cơ cấu sẽ chẳng mang lại gì, và vì thế chúng ta khỏi cần suy nghĩ đến.

Trong quá trình lịch sử, cải cách liên tục là cần thiết, nhưng không nên mong chờ mọi thay đổi ấn định cho các cấu trúc. Tiến trình đồng nghị do giáo hoàng khởi xướng bao gồm tất cả mọi người, để mọi người có thể lên tiếng dưới sự hướng dẫn của Chúa Thánh Thần về cách chúng ta là Giáo hội ngày nay.

giammuc4

Fribourg ngày 19 tháng 11 năm 2021. Đức Cha Charles Morerod, giáo phận Lausanne, Geneva và Fribourg | © Bernard Hallet

Cha mang hình ảnh của một giám mục mục tử chăn đàn chiên của mình.

Khi phong giám mục, chúng tôi được nghe: “Con sẽ trả lẽ với từng người được giao phó cho con”. Đó là quá nặng. Nếu tôi không tin  Chúa hiện diện và làm việc, thì đơn giản điều này là không thể. Là giám mục, tôi biết nhiều chuyện rất tốt đẹp, nhưng cũng nhiều chuyện không đẹp. Tốt nhất là phải cân bằng. Những điều tốt đẹp vẫn có. Tôi rất ấn tượng khi khám phá đức tin nơi giáo dân. Một trong các mối quan tâm lớn của tôi là những người này không tìm thấy cộng đồng và đang quay lưng lại với đức tin.

Hài hước và châm biếm là dấu hiệu nổi bật trong cá tính của cha. Nhưng đó có phải là cái vỏ không?

Vâng, có lẽ vậy. Nhưng cũng có nguồn gốc gia đình dẫn đến tính châm biếm này, nó không liên quan đến vai trò của tôi. Tất nhiên mình không được làm tổn thương người kia, nhưng điều này cho phép mình tiếp xúc đa dạng với những người mình không mong chờ. Chúng ta sẽ không thấy cuộc sống kỳ lạ nếu không có một độ lùi với chính mình. Dù tôi khá thoải mái khi dùng những lời lẽ tốt, mà đôi khi tôi không ý thức, nhưng tôi thấy mọi người cũng nói như thế với tôi. Tôi không thích bị coi trọng quá, dù chức vụ của tôi phải như vậy. Tôi tự nghĩ, hẳn Chúa có chút hài hước nào đó để làm một cái gì đó với người như tôi!

Một giám mục ít tham gia vào tiến trình thượng hội đồng?

Lý do chính là tôi muốn tạo dịp cho những người không nhất thiết phải tham gia vào đời sống của Giáo hội và những người có thể không có vốn từ vựng để làm như vậy. Cũng như các cảnh sát viên thẩm vấn nghi phạm, họ không được tự đưa tài liệu vào cuộc thẩm vấn, cũng như không được gợi ý câu trả lời. Đó là lý do tại sao tôi rút lui.

Một số nhấn mạnh vào quá trình, cùng nhau bước đi, một số khác lo lắng về kết quả.

Có lẽ quá trình này sẽ kéo dài. Đức Phanxicô nói tính đồng nghị là dấu ấn của Giáo hội. Tính đồng nghị này rõ ràng là một phần của Giáo hội cổ đại. Nó bị giảm dần, như thế nó vừa là nguyên nhân vừa là hậu quả của các cuộc khủng hoảng. Chẳng hạn trong thời kỳ Cải cách, các yếu tố của tính đồng nghị có trong Giáo hội công giáo đã bị loại ra vì bị nghi ngờ là quá tin lành. Làm thế nào để tìm lại? Đó không phải là chuyện dễ dàng, đặc biệt là với các giám mục. Khía cạnh ‘cách nhiệt’ của chức năng đôi khi khó thoát khỏi những mâu thuẫn.

Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch

Trích từ: http://phanxico.vn