• Font size:
  • Decrease
  • Reset
  • Increase

Ơn cứu-chuộc và những ý-kiến bổ-sung

Chương Mt

Đt vn đ Cu-chuc

 

Phn 4:

Ơn cu-chuc và nhng ý-kiến b-sung

Thiết tưởng, ta cũng nên đưa các ý-kiến va nói trên vào ngh-lun. Thêm vào đó, là đôi li bàn ca tác-gi Mark Massa, S.J. tng phát-biu ti Phân khoa Tôn-giáo và Văn-hoá thuc Đi-hc Fordham, năm 2006. Theo ông thì: Đo Công-giáo lâu nay đi-din cho mt nn văn-hoá rt doanh-thương/doanh-nghip vn tng làm cho người M và nhiu người Công giáo M thy lo-lng, khó x, hoc hãi s. Theo câu chuyn k vƠn cu-chuc, hiu theo ý-nghĩa có tính “bài bác nhng người sng M”, thì tính-cách cng-đoàn vn quan-trng hơn cá-nhân tư-riêng ca mi người, cũng rt nhiu. Nói nhưthế, tc bo rng: theo ý các v này, thì s dĩ ta có được ơn cu-ri là nh thông qua và “ trong” cng-đoàn, mà thôi. Tác gi Mark Massa, S.J. còn thêm vào đó đôi ba ý-kiến c bo rng: nếu không nh có cng-đoàn làm trung-gian ging-hoà, e rng các k tin chúng ta có gii lm, cũng s lm lc không ít.

                                                ------------------------------

Nhng ai chưa tng biết và sng Hoa Kỳ, e s không nm bt được nh-hưởng ca ch-nghĩa bo-th tng đè nng lên k tin cũng rt nhiu, chí ít là ngang qua s kin: Đo ca ta luôn kình-chng thuyết tiến-hoá con người.

Có mt kho-sát mi đây tng cho thy: hin có đến 42% dân s gm 125 triu người M li c cho rng: s sng trên trái đt này, lâu nay, vn hin-hu theo hình-thái ging bây gi, tc đa s bo rng: khi t thu to thiên lp đa mãi đến nay, tt c đu vn vy. Đây, cũng là ý-kiến ca nhà ging-thuyết có tên là Billy Sunday tng khng đnh: “Tôi tin rng mình tng hin-hu cũng như Thiên-Chúa đã dng nên tôi, có thế thôi.”

Các nhà tha-sai bo-th người da trng, nay đt con s lên đến 26% so vi s dân trên toàn nước M, tc: có hơn 30 triu người M đã và đang làm tha-sai mc-v khá hăng say, năng-n. Trong khi đó, li có đến 25 triu ging-viên Tin Mng vn là người da màu và khong 8 triu đng bc chuyên rao-ging Phúc Âm li là nhng người đến t Châu M La Tinh. Đến như cu Tng thng Goerge W. Bush khi trước tng đt nhiu phiếu bu t người Công-giáo có lúc lên đến 52%, li đã tt xung còn 47% cuc bu-c din tiến hi năm 2004. Mt phn ca lý do đã to nên s vic này, là hi y đã thy xy ra cuc chng-đi d-di t phiá người Th-Phn bo-th Hoa-kỳ vn c tin rng: h có nim tin rt vng-chc kh dĩ đm bo cho h có được “Ơn cu-chuc”. Và, s dĩ có chuyn st-gim s phiếu bu vào thi đó, là vì cu tng-thng George W. Bush đã mnh ming tuyên b mt câu rt “xanh rn”, rng: Đc Giêsu là nhà Hin-triết mà ông ưa-thích nht, bi l Ngài đã hoán-ci đi ông rt nhiu ln. (xem J.P Moore trong One Nation Under God: the History of Prayer in America, Doubleday, 2005)

-----------------------------

Pháp cũng thế, có truyn k tương-t dưới hình-thc rao-truyn Phúc Âm theo kiu mi ca người Th-phn, c n r. Trong khi đó, thì: sinh-hot cùng loi ca Giáo-hi khác, li c dn dà sa sút. Và, s dĩ có s khác-bit đến đ như thế, là vì các nhà truyn-giáo người Th-Phn M đã biết cách tp-trung/nhn mnh vào Kinh thánh, thp giá cùng nhng s vic hi-hướng-tr-v. Và, chính do bi h có quyết-tâm cao trong nhiu vic, nên h có được mt nim tin khá vng-chãi. Công vic ca h, phn ln ly thp-giá làm trng-tâm. H s dng nhiu mu-mã bng cách hy-sinh mi s khác đ ch din-gii nim tin rt mnh ca h, thôi. nơi h, vn có nhng th và nhng s tng xy đến “nhưthi trước” (tc: do bi con người bt đu phm phi li lm, sai quy rt khng khiếp); ri sau đó cũng không lâu, nh ân-hu Chúa ban, nên đã bt. Sau ln hi-hướng tr-v, bn thân h nhưđã dn-thân rt can-trường vào các nhóm/hi ca nhà th, ta như các v “tân tòng” khi trước tng hi-hướng v vi Kitô-giáo. Mt s v được gi là nhóm “sùng đo theo kiu chính-thng-giáo” nhưcác v sut ngày quỳ “chu lượt”, nhóm hi/đoàn th vn ê a đc kinh sut bui hi và nhóm tìm v vi Kinh thánh cũng tương t nhưnhóm tìm v cuc sng cách hoàn-thin như Chúa dy, vv…và vv.

Các đoàn-th khác như nhóm/hi được gi là “Nhóm Hin Xung có Ân-hu-t-ti” li ch lo kiếm tìm cho mình tht nhiu phép l, tìm cách “nói tiếng l”, hoc chuyên chăm tr thành ngôn s ca thi đi, vv… Xem ra, nim tin ca nhiu nhóm/hi đo đc đu thy mang tính tri-nghim rt khác nhau trong cuc sng hng ngày. Theo các nhóm này, thì vic gi Đo bng vào t chc l ly cho tht nhiu, đã n r nhiu nơi rt d thy. Các cng-đoàn đây đó, đu h-tr mt cách đích-thc cho hi-viên mình. Có th nói: các v này vn khước-t đng-thái trn-tc-hóa chuyn đi Đo và gi đo. Thái-đ ca các v, đi vi vic hin-đi-hóa Phúc Âm, li mang nhiu tính-cht khá mâu-thun, d-bit. Các ngài s-dng hình-thái như loi k-thut hin-đi chuyên tiếp-cn th-trường, tin-tưởng nhiu vào th-chế dân-ch, ưa-thích các tiết-mc trình-din trong phng v. Bi thế nên, trên thc tế, các v li đã bác-b vic m-rng-vòng-tay đ mi người được t-do hơn v lòng đo. Mt khác, các v li kình-chng thái-đ trí-thc-hóa và hp-lý-hóa vic đi đo và gi đo.

Phi gi đây là cung-cách sng đích-thc “Ơn cu-chuc” ca các nhóm/hi lâu rày vn như thế. Có th nói: vi h, ch duy-nht mt đường đc-đo khiến h sng đích-thc Ơn cu-chuc là: ch làm có mi thế. Nhưng, Ơn cu-chuc vn còn đó, rt thc tế. Ơn lành Cu-chuc Chúa ban vn có đó, dù h có hành-x ra sao, ngui lnh thế nào hoc có st-sng chuyn nhà th/nhà thánh đến c nào đi na, Ơn cu-chuc Chúa ban vn đến vi mi người, mi nơi. Vào mi thi.

                                                            ---------------

Vn có được mt quá-trình hc hi v đo-lý Công-giáo khá vng vàng, nên nhiu v, đôi lúc, cũng “bc lên” khi suy-tưvƠn cu-chuc” thường-xuyên hơn trong nhiu thp-niên qua. Thp niên ’60, cách riêng, li thy xut-hin ch-thuyết đa-nguyên bc-phát rt d di. Song song vi xut-hin này, li thy ny sinh hai phong-trào rt đáng n là: ch-nghĩa phóng-khoáng v chính-tr và đc-tính đc-đoán chuyên trng-tr trong Hi thánh. Thp niên ’60 khi y người người li cũng thy có ch-thuyết khá lc-quan so vi thp-niên ’50 là nhng tháng ngày Giáo-hi ch chuyên chú vào nhng chuyn xem ra hơi ù-lỳ, chm-chp rt an-phn. Và, nhiu người, nếu không mun nói là nhiu v thc-gi Công-giáo, li đã sn-sàng tng-hoá chính mình vi các trào-lưu mi v loi-hình văn-hoá đang xut-hin quanh h. Có th nói: vào thi đó, nhiu chuyn-đng theo chiu-hướng đi lên, rt phong-phú, đa dng và đy tính ch-quan v tôn-giáo mà có người gi đó là phong-trào “thiêng-liêng/linh-đo”, rt đo-mo. Các v khác li có đng-thái “trường mt” ra vi kinh-nghim tng-th, mà qua đó có gii truyn-thông/báo chí cũng rt mi, như: truyn hình phát sóng rt cường-điu, đ ri kéo theo h-qu khác, là: đi đến vic tư-nhân-hoá Đo ca Chúa.

Cũng t đó, nhiu v li đã lui v dĩ-vãng như mt th “tiu văn-hoá” cũng khá già. Các v khác li c kiếm-tìm các loi t-chc rt mi m ca Đo Chúa –dù không mang hình-thc giáo-x- cũng đã tr-thành mái m/cơ ngơi ph-thuc vào nhau, đượm tính “lý-s” hơn. Tht ra thì, h không thc s tìm ra được đo-giáo nào ging như thế và cũng chng kiến-to ra được th tôn-giáo ging như vy, c.

Tht ra thì, vào tình-hung ging như thế, người người ít chú-tâm đến s th là không còn nói nhiu v ti li na, nhưng chú-tâm hơn đến s th là: mình t chp-nhn chính mình, d t-tin và t giúp mình nhiu hơn trước. Xem thế thì, đã thy xut-hin mt th-loi văn chương “linh-đo” rt mi, đã ra đi.

Kitô-hu khi y, li nhng lo-toan kiếm-tìm ý-nghĩa tp-th nơi thế gii tư-riêng ca h. Nhưng h li không tìm ra được thế-gii y và b lc-lõng đến đ không ch mi hy vng có được Ơn cu-chuc đã đ mt mà c đến ý-nghĩa ca Ơn cu-chuc được thành-hình cũng b mt luôn. Xem thế thì, vin nh ca vic thc-s xã-hi-hoá và hip-thông hai chiu cũng không sáng giá là bao.

đây, cũng xin đ-ngh: quý v nên xem thêm cun Men Astutely Trained: a history of the Jesuits in the American Century, ca Peter McDonough, The Free Press, New York 1992 viết, đ rng đường dư-lun.

----------------------------

                                                                                                                                    (còn tiếp)

Lm Kevin O’Shea, CSsR

Mai Tá lược dch